Het goud van de morgenstond

slapeloos-m-car.jpg (640×480)
Slaapgebrek nekt je. Bron: M Car, Flickr

 

‘Early to bed and early to rise, make a man healthy, wealthy and wise’, luidt een oud gezegde. Vooral dat ‘healthy’ gaat bewijsbaar op, zeker bij mensen die ondanks veel vasten en sporten maar blijven aankomen. Misschien moeten zij wat vaker op tijd naar bed. Het ritme van slapen, waken en spijsvertering activeert namelijk processen in alle cellen en beïnvloedt de hormoonproductie die de stofwisseling aansturen. Daglicht is de motor van deze biologische klok. Dit geldt voor alle aardse levensvormen. Voor planten en dieren is de biologische klok hun sleutel tot overleven. De biologische klok loopt synchroon met de baan van de aarde om de zon.

Om dit enigszins te kunnen begrijpen, duiken we dit keer in de razend ingewikkelde biochemische mechanismen van ons lichaam. De bloedsuikerspiegel speelt een cruciale rol. Vlak voor het opstaan stijgt die, onverschillig waar op aarde je woont of tot welk volk je behoort. Rond 17u is onze lichaamstemperatuur het hoogst. Het laagst is hij twee uren na het inslapen. En de meeste mensen herstellen het best tussen 22.00 uur en 04.00 uur.

Diabetes

Dr. Cathy Wyse van de universiteit van Aberdeen, Schotland, onderzocht het boeiende verband tussen gezondheid en slaapritme: “Sinds wij elektrisch licht hebben, doorbreken we onze oude afstemming met de omgeving. Wereldwijd ontstond vrij  plotseling een  toename van overgewicht en die ging gelijk op met het aannemen van een westerse levensstijl. Vaste ritmes in eten, slaap en werk verdwijnen.” Uit onderzoek van dokter Wyse bij muizen bleek dat het verstoren van de biologische klok in hun lever veranderingen veroorzaakt bij de genen die het afbreken van vet en glucose aansturen. Bij het onderbreken van hun normale slaap- en waakritme kwamen de dieren aan, zonder dat ze meer aten dan normaal. Ditzelfde zien we bij mensen die nachtdiensten draaien. Die blijken vatbaarder voor overgewicht, diabetes en zelfs een voortijdige dood.”

Hun hypothalamus raakt ontregeld. Dit orgaan is deel van de evolutionair zeer oude tussenhersenen. De hypothalamus regelt onze  biologische klok. Die klok reageert op licht dat onze ogen ontvangen bij het rijzen van de zon, maar ook tijdens het dalen. Hij maakt ons slaperig als het donker wordt, en geeft energie als het licht wordt. Hij maakt dat we op vaste tijden honger en dorst krijgen, regelt onze lichaamstemperatuur en beïnvloedt cellen, weefselgroei, hormonen en ons gedrag. En stuurt onze glucose- en insulineaanmaak. In de avond kunnen wij minder zoet verwerken dan ‘s ochtends doordat we dan minder insuline aanmaken en minder insulinegevoelig zijn.

Hartspier

Keer je bij muizen chronisch het dag- en nachtritme om, dan takelt hun hartspier sneller af en leven ze veel korter. En diezelfde muizen een stof krijgen die hen dikke darmontsteking bezorgt, dan worden ze ziekelijker en vatbaarder voor kanker dan normaal levende muizen.

Ook ratten zijn getest om mensen in ploegendiensten na te bootsen. Onderzoekers  aan de universiteit van Bremen lieten twee groepen ratten dagelijks acht uur in een  langzaam draaiend rad ‘werken’, met volop eten en drinken. Andere ratten moesten nachtdiensten draaien. De ‘dag’ratten bleven gezond, maar de  ‘nacht’ratten kregen allerlei stofwisselingsstoornissen, zoals verlies van het glucoseritme. Het glucoseritme bepaalt hoe goed je lichaam op verschillende tijden glucose verteert. De nachtratten werden hierdoor duidelijk dikker dan de ‘dag’ratten.

Een derde experiment vond plaats aan de universiteit van Surrey in Engeland. Onderzoekers stuurden 26 deelnemers naar een slaaplaboratorium. In de eerste week mochten ze daar krap zes uren per nacht slapen. Het verminderde hun opmerkzaamheid en prestatievermogen al zichtbaar. In de tweede week werd hen ter controle acht en een half uur per nacht gegund.

Zelfs één slechte nacht reduceert het aantal genen dat normaal gesproken een dag- en nachtritme aanhoudt met ongeveer een kwart. Het aantal genen beïnvloed door slaapgebrek is zelfs zeven keer hoger na een week slecht slapen. Dus met elke nacht slechte slaap komen er meer genen bij die zich anders gedragen. De beïnvloede genen zijn van de soort die in het lichaam verantwoordelijk is voor ontstekingen, immuun- en stressreacties. Daarnaast wordt het dag- en nachtritme beïnvloed door genen die bijvoorbeeld de stofwisseling ondersteunen. Hiermee wijst het onderzoek op een biologisch verband tussen slaapgebrek en gezondheidsproblemen.

Dineer als een bedelaar

Op tijd gaan slapen lijkt dus meerdere voordelen te hebben. Het gezegde ‘Ontbijt als een keizer, lunch als een koning, dineer als een bedelaar’ past perfect in dit ritme. Israëlische wetenschappers onderzochten deze oude wijsheid en zetten 93 vrouwen met diabetes en overgewicht op dieet. Zij verdeelden hen in twee groepen. Bij de ene groep bevatte het ontbijt de meeste calorieën, de andere groep at juist ’s avonds het meest uitgebreid. Beide groepen verloren gewicht, maar de eerste groep veel meer. Ook verbeterde het bloedsuikergehalte bij de eerste groep veel sterker.

Wat zou het mooi zijn, als we de resultaten van deze onderzoeken ook praktisch konden toepassen. Het goede nieuws is dat dit kan, maar je hebt er wel doorzettingsvermogen voor nodig. Om te beginnen kun je deze vuistregels in je oren knopen:

  • Zorg dat je aan het eind van een dag ook fysiek moe bent, dat bevordert het inslapen.
  • Eet op de goede tijden en ontbijt stevig.
  • Houd een regelmatig dag- en nachtritme aan met voldoende slaap en rust.
  • Eet alleen wanneer je honger hebt (anders verteert het minder goed).

Bronnen: US National Library of Medicine, NCBI, Universiteit Bremen

 

Burgers en data: een logische combinatie, juist wel!

De nieuwe en zeer ingrijpende Omgevingswet (per 1-1-2021) is in aantocht. Dan is het belangrijker dan ooit te beseffen dat wij, burgers, MKB en maatschappelijk middenveld het verzamelen, beheren en goed ‘ontsluiten’ en benutten van data ons veel en veel meer mogen toe-eigenen.

Toen ik mijn inmiddels Our Human Nature-compagnon Mark Koops (een van de initiatiefnemers van TouchedByWater©) voor het eerst sprak begin 2019, moest ik heel erg wennen aan het idee dat wij meer verantwoordelijkheid zouden kunnen, en eigenlijk ook moeten nemen, voor data. Maar al snel zag ik het belang in. Data en eerlijke toegang tot data, gaat ons allemaal aan.

Deze wereld is steeds meer data-gestuurd, en niet zo’n beetje ook, dus hoe staan jij en ik daarin? Apatisch? Boeit niet? Het wordt toch wel geregeld, ik kan er met de pet toch niet bij?

Wat doet TBW©?

uit de film ‘Human’

TBW ondersteunt (innovatieve) technologieën die data genereren t.b.v. burgers, om:

  1. Vrij toegankelijke (open source / traceerbare) data-verzamelingen en management mogelijk en bereikbaar te maken voor iedereen, dus zonder aanzien des persoons.
  2. Vrije toegang tot wetenschappelijke logische modellen – ‘onbevooroordeelde kennis van vandaag’ ter beschikking te (doen) stellen aan het algemene nut, zonder aanzien des persoons.

Deze nutsvoorziening is zo ingericht dat het moment van inductie (intuïtie, betekenisgeving, creatieve intelligentie maatschappelijk epistemisch wordt ingebed. Met andere woorden, de nutsvoorziening doet zelf niet aan betekenisgeving of richtinggevend advies. De nutsvoorziening is juist een onafhankelijke dienst, die de gemeten werkelijkheid op basis van data en op dat moment aangenomen logische modellen, ter beschikking stelt, om daarna vrij gebruikt te kunnen worden in de inrichting van onze samenleving.

Driepoot van kennis naar beleid

Wat er met de data/kennis gebeurt, daar zegt TouchedByWater© niets over, zolang maar de onderstaande onafhankelijkheidstripode wordt gevolgd, in een democratisch bestel.

TouchedByWater© verzorgt dus de eerste stap in deze beslissings/beleidstripode:

  1. Onafhankelijke kennis (TouchedByWater©)
  2. Onafhankelijke betekenisgeving (burgers/samenleving)
  3. Onafhankelijk democratisch beleid (regering)

Context: waardeneconomie i.p.v. markteconomie

We zien steeds meer de noodzaak voor het inrichten van een ‘waardeneconomie’: een economie die gestuurd wordt op waarden van de Aarde en de mens. TouchedByWater© wil de transitie van de markteconomie, die gestuurd wordt op geldstromen, naar een waardeneconomie ondersteunen, omdat de focus op economische groei gaat veelal ten koste gaat van de waarden van de mens en het milieu (de biosfeer). Het doel is duurzaam evenwicht te creëren tussen mens en herstelvermogen van de aarde.

De uitdaging is om op systeemniveau de transitie te maken van meten op geldstromen naar meten
op waarden.
TouchedByWater© faciliteert deze transitie door het ontwikkelen van diensten voor
vrij toegankelijke data-verzameling en data-management als een algemene nutsvoorziening,
ten dienste van het navigeren op het evenwicht tussen mens en aarde.

Nasa/Goddard/Arizona State Univ.

TouchedByWater© gaat primair uit van de biosfeer als startpunt en daarmee van een gebied. ‘Ken je omgeving’ is essentieel voor ‘sturen op evenwicht’ tussen de aarde en de mens. Om te kunnen ‘sturen op evenwicht’ is het van belang Waarden van het Gebied te ‘kennen’ door meten. Dit betreft de beschrijving van de waarden van de biosfeer – water, aarde, flora, fauna – als ook de waarden van de mens, zoals rechtvaardigheid en sociale cohesie.

Onze mondiale opgaves

Welke concrete klimaatdoelen worden gesteld voor duurzame ontwikkeling van een gebied wordt onder meer bepaald door het Klimaatakkoord en de vertaling daarvan naar een specifiek gebied. Hierover worden door overheden afspraken gemaakt. Dit gebeurt op soortgelijke wijze voor de andere mondiale opgaves waar we voor staan.

Beleid maken in elk gebied

Idealiter wordt door participatieve democratie bepaald welke waarden in een gebied de hoogste prioriteit hebben. Concreet beleid op basis van de doelen, zoals vastgesteld door de overheid, en de democratisch vastgestelde waarden in een gebied wordt gemaakt aan Gebiedstafels: overleg tussen belanghebbenden in een gebied, de overheid en de private sector. Beleid wordt zo een model voor duurzame ontwikkeling van het gebied.

TBW is dienstbaar aan beleid

De nutsvoorziening die TouchedByWater© voorstaat is dienstbaar aan de planning en evaluatie van dit beleid. Bijvoorbeeld voor een nulmeting of om het effect van (voorgenomen) beleid op de doelen en de waarden van het gebied onafhankelijk te kunnen aantonen. Vrije toegang tot data en logica is van belang om gezamenlijk aan de Gebiedstafel tot optimale keuzes te komen. Hiermee dragen de diensten van TouchedByWater© bij aan een duurzame, inclusieve en democratische samenleving. TBW biedt dus geen model voor artificiële intelligentie, maar ondersteunt het creatieve besluitvormingsproces van mensen die ernaar streven te leven in evenwicht met wat de aarde te bieden heeft.

Help ons! Ga naar www.touchedbywater.org/doneren

IKIGAI

Hoog tijd om weer eens wat aandacht aan de Blue Zones te besteden. In mijn eerste Happy’s Zone “Nederland als nieuwe Blauwe Zone” besprak ik dat er negen gemeenschappelijke levensstijl kenmerken in de Blauwe Zones zijn. Vandaag bespreek ik “Ikigai” als belangrijke factor.

Eén van de belangrijkste “geheimen” voor een lang, tevreden, betekenisvol en gezond leven is namelijk het hebben van een doel, een reden van bestaan, iets waarvoor je je bed uit wil komen. Op het Blauwe Zone eiland Okinawa, Japan noemen ze dat het hebben van “Ikigai”. In de Franse filosofie ook wel aangeduid als “raison d’être”.

Volgens de Japanners heeft iedereen een Ikigai. Alleen is lang niet iedereen zich er van bewust. Ikigai is verborgen in ons binnenste, om het te vinden is verkenning en bewustwording nodig.

Ikigai heeft raakvlakken met “missie”, “passie”, “roeping”, je “beroep”. In een model is het het overlap van vier cirkels:

  1. Waar je van houdt
  2. Waar je goed in bent
  3. Wat de wereld nodig heeft
  4. Waar je voor betaald wordt/kan worden

Iets wat betekenis geeft aan je leven zou je het best je hele leven blijven doen. Als je Ikigai in je beroep kan “botvieren” ben je een gelukkig mens en hoef je niet op de traditionele manier met pensioen te gaan zoals wij dat in het Westen veelal doen. Natuurlijk moet je gezondheid het toelaten dat je tot op hoge leeftijd doorwerkt. Maar wat de Blauwe Zones ons kunnen leren is dat, als je tot hoge leeftijd je passie kan bedrijven, je ook je gezondheid beter kan behouden.

Elk mens zou waar ook ter wereld zijn Ikigai kunnen vinden. Het is wel afhankelijk van helpende factoren en belemmerende factoren. Veel helpende factoren zijn er in de Blauwe Zones (zie de negen gezamenlijke kenmerken in mijn eerste blog).

Helaas zijn er in de wereld nogal wat belemmerende factoren. Honger, oorlog, onveiligheid, armoede, frustratie, angst. Angst vanwege een pandemie, angst vanwege een onzichtbare “vijand”, een virus.

In een rijk en welvarend land als Nederland zouden er toch meer helpende dan belemmerende factoren moeten zijn, zou je zo denken. Hier zouden toch veel mensen hun Ikigai moeten kunnen vinden.

Voor het vinden en behouden van je Ikigai is rust nodig, focus en “flow”.

De rust om de belemmerende factoren van je af te zetten. Zoals ik al in de Happy’s Zone over slapen besprak worden wij in de moderne maatschappij met teveel prikkels overladen. De vaart waarmee de 24 uurs-economie, de vaart die internet, (sociale) media, op ons afkomt is belemmerend voor onze rust.

De focus om in het hier en nu te zijn, opgaan in de ervaring zonder aan iets anders te denken of afgeleid te worden. “Mindful” bezig zijn. In de Blauwe Zones doet men aan meditatie. Dat zouden we in Nederland ook veel meer moeten/kunnen doen.

In de flow zijn wij als we helemaal opgaan in een taak of toestand. In de flow ben je als je geconcentreerd bent op een specifieke taak of bezigheid en je door niets of niemand laat afleiden. Je bent dan zo betrokken dat je alles om je heen kan vergeten. Er heerst dan orde in je bewustzijn. Een gevoel en ervaring zó fijn dat je dat gevoel vaker wil hebben. Waarschijnlijk spelen bij dat prettige gevoel neurotransmitters (chemische stofjes die zenuwprikkels helpen overbrengen) zoals endorfines (“lichaamseigen morfine”) een rol.

In de flow kom je ook als je forse lichamelijke activiteit levert. Als ik vroeger in de flow wilde komen ging ik naar de discotheek en danste de hele nacht. In die grijze oudheid noemde je dat “swingen”. Sinds de “corona-tijd” is deze manier om in de flow te raken echter geen optie meer.

Hardlopen kan je ook snel in de flow brengen. De enige restrictie die het bezitten van kunstknieën oplevert is helaas hardlopen. Fietsen kan echter wel en spinnen (hoogfrequent “fietsen”) is voor kunstknieën superieur. Met een goede opbouw, goede muziek en op de juiste momenten géén afleiding kan ik soms in een geweldige flow komen.

Er zijn momenteel in deze “coronacrisis” veel beroepen die teveel te maken hebben met belemmerende factoren om in de flow te komen/blijven. Creatieve beroepen als in de theaterwereld, muziek, cultuur. Prachtige beroepen zoals daar zijn in de horeca, in de zorg, onderwijs, sportclubs.

Het baart me veel zorgen wat dat met mensen doet. Het baart me zorgen dat de huidige “coronamaatregelen” zo’n negatieve invloed op onze “flow” heeft.

Flow wordt ook weleens aangeduid als “stromen”. Stromen, als bij stromend water. Stromen als bij TouchedByWater.

Wat heerlijk dat “TouchedByWater” zijn Ikigai lijkt te hebben gevonden.

 

 

Verschijningen in het bos

knockomagh wood fionn grosse
Knockomagh Wood, screenshot Google Streetview van FF. Oorspronkelijke opname: fionn grosse

 

Magisch was onze wereld toen wij nog niet konden lezen; magisch zou hij gebleven zijn als we nooit naar school waren geweest en ons nooit onze onzichtbare vrienden uit ons hoofd hadden laten praten door onze ouders. Verbluffende en onverklaarbare inzichten komen vaak uit ongeschoolde breinen. Ze zeggen zelfs dat kinderen zich tot hun vierde hun vorige levens kunnen herinneren. Dat is voordat de eerste schooldag aanbreekt. En toch, wij geletterden zijn niet voorgoed verloren. Ook wij kunnen de weg terug vinden naar Alice in Wonderland. Het gaat niet vanzelf en ze moeten dan weten waar en hoe we moeten zoeken.  Wie volhoudt, staat op zeker magisch moment ineens oog in oog met het het witte konijn dat hem de holle boom in zal leiden. En zal dan zonder moeite het schilderij Wolkewei binnen kunnen stappen zoals Erik in het Klein Insectenboek. Meer lezen…

“The only thing we have to fear is fear itself” -waanzin?-

Knuffelen op anderhalve meter

Afgelopen weekend kon ik voor het eerst de moeder van een vriendin, verblijvende in een verpleeghuis – met de nodige restricties – even bezoeken. In de hal ligt een intekenlijst, hierop vermeld je je naam, je telefoonnummer en de kamer van de persoon die je gaat bezoeken. Bij het verlaten van het pand (vóór 17.00 uur) zet je weer je handtekening. Dit alles om je bij een onverhoopte besmetting met COVID-19 snel te kunnen traceren en vervolgen.

Aankomende bij het verpleeghuis, mooi gelegen in een oude wijk in Voorschoten, zag ik een bewoner van het verpleeghuis afscheid nemen van een bezoeker. Aan het leeftijdverschil te zien meende ik te concluderen dat het mogelijk om het afscheid van haar zoon ging. Zij namen afscheid met een warme omhelzing, een zogenaamde “knuffel”. Het eerste wat door mij heen schoot was: “Wat doen ze nú?!” Toen pas schrok ik van mijzelf…

Dus ik was geschokt dat er in het openbaar geknuffeld werd en wel tussen een wat breekbaar aandoende bejaarde vrouw en een jongere man die afscheid nam….? Lieve mensen, waar zijn wij in hemelsnaam mee bezig? Meer lezen…

Je gaat het pas zien als je doorloopt

Vorige week vroeg ik me af waarvoor ik kies. Het was tijd voor een doorbraak. En dinsdagavond kwam die. Ik voelde de impuls: ‘ik ga vrijdag lopen!’.

<<Tijd voor beweging – wat heerlijk – eerlijk – straight up, mijn lijf is vrij. Ik zet een koers uit. Wat fijn>>

Het idee was er al eerder. Mark werd er mee wakker in januari. Een visioen: alle gemeenten van ons prachtige land wandelend bezoeken en veel pioniers in het zonnetje zetten, en ook onze eigen wensen voor een Rooted WEconomy. Een geaarde economie. Geankerd in de echte economie, lokaal/regionaal. Lokaal voedsel. Lokaal wonen (die term kende je nog niet he? 😉 ). Lokale handel. Lokaal wakker worden in onszelf. Meer lezen…

Anderhalve-meter-samenleving; Kleren van de Keizer?

“De kleren van de keizer”

Dit sprookje van Hans Christian Andersen heeft altijd nogal tot mijn verbeelding gewerkt. Voor wie het niet kent: Er was eens een keizer, een keizer die nogal ijdel was. Hij droeg de mooiste kleren, zijn kleermakers maakten alsmaar mooiere en duurdere gewaden, maar de keizer werd steeds sneller verveeld. Op een moment beval hij zijn kleermakers een gewaad te maken van een “stof die niet bestaat”.

Rondreizende kleermakers die wel wat in dit gat in de markt zagen kwamen aan het hof en vertelden aan de keizer dat zij een uniek en nog nooit vertoond kledingstuk konden maken, van een stof die alleen zichtbaar is voor heel slimme mensen. Zowel de keizer als zijn onderdanen durfden niet te zeggen dat ze het gewaad niet zagen, dan zouden ze immers voor dom aangezien worden. Zijn onderdanen riepen dat het gewaad hem prachtig stond en iedereen ging er in geloven. Pas toen een kind in het volk onbevangen riep dat de keizer in zijn blootje liep, zag de keizer het bedrog in. Toen waren de kleermakers inmiddels alweer, fors verrijkt, gevlogen. Meer lezen…

Voel het Jungle Effect op je darmen…

‘Hoe het oerwoud werkt in ons’ zo zou je de titel The Jungle Effect kunnen vertalen. Dat wordt hoog tijd, want dit prachtige boek  uit 2009 van de Californische huisarts Daphne Miller is nooit vertaald. Het geeft antwoord op vragen als:

-Waarom hebben Mexicanen en Afrikanen zo weinig chronische ziekten als kanker en diabetes?

-Waarom zijn IJslanders zo weinig depressief, terwijl het er in het algemeen somber weer is?

-Waarom krijgen oudere vrouwen op Okinawa bijna nooit borstkanker?

Daphne stelde zichzelf zulke vragen toen het haar op begon te vallen dat patiënten van Mexicaanse afkomst bovengemiddeld vaak suikerziekte kregen, en Afro-amerikanen bovengemiddeld vaak darmaandoeningen. De reden schrijft zij toe aan verandering van voeding. In het laatste geval bleek het niet alleen te liggen aan het eten in Amerika, als wel aan gemaksvoedsel in grote steden in het algemeen. Want ook bij Afrikanen die in hun eigen land het platteland verlieten, daalde hun weerstand tegen darmkwalen. Daphne reisde naar Afrika, Mexico, Zuid-Europa en Azië en vond overal soortgelijke parallellen. Meer lezen…

De kantel-kansen van Corona

Begrijp de titel van deze blog niet verkeerd: ook ik vind de gevolgen van deze pandemie verschrikkelijk. De eenzaamheid, het verdriet, het ziekzijn, het overlijden van vooral erg kwetsbare mensen, afscheid wat niet of slecht genomen kan worden; het keiharde werken van zorgverleners in ziekenhuizen en in verpleeghuizen; de economische impact, de destructie van de maatschappij.

Dat de druk op de IC’s terugloopt, er überhaupt minder mensen hoeven te worden opgenomen is natuurlijk een erg goede zaak.

Waar ik moeite mee heb is de conclusies die gepresenteerd worden na raadpleging van het OMT door het kabinet: “De curve van aantal patiënten op de IC’s buigt af, DUS ons beleid tot nu toe is geslaagd en moet (precies) zo voortgezet worden. Hou vol daarbij”. Hoezo DUS? Ik heb mijn woonkamer opnieuw laten behangen, de IC’s liggen minder vol, dus ik moet nu ook de bovenverdieping opnieuw laten behangen? Meer lezen…

Corona: IC-, maar ook andere bedden

Zelden een zo serene doordeweekse ochtendwandeling door de straten van Leiderdorp gemaakt als vanmorgen. De boventoon: zon, een zacht windje, weinig verkeer, veel vogelgekwetter.

Vanmorgen mijn e-bike voor een onderhoudsbeurt weggebracht naar de fietsenmaker. De regels goed in ogenschouw genomen; ik was de enige in de werkplaats, buiten de op ruime afstand aanwezige fietsenmaker. Contactloze overdracht van de fiets. Omdat ik mijn dagelijkse wandeling nog niet had gemaakt leek de teruggang naar huis een uitgelezen tijdstip hiervoor. Stevig stappend door de straten en parkjes kwam ik als herboren thuis. Wat een rust.

Wat een verschil met de koortsachtige drukte die er nu op de IC’s in de ziekenhuizen heerst. Omdat de geraamde gemiddelde “ligtijd” op de IC’s (bij COVID-19 besmetting) geen 10, maar 20 dagen is, lopen de IC’s zo vol. Niet omdat het aanbod zo ontzettend hoog is (mogelijk al een voorzichtige conclusie sinds de semi lockdown van zondag 16 maart?), maar doordat de dóórstroming zo laag is. Meer lezen…